Norveç'e bağlı Ayı Adası'nın yaklaşık 113 kilometre güneyinde, Barents Denizi'nin 400 metre derinliğindeki tabanında gezegenin jeolojik sırlarına dair yeni bir kapı aralandı. Okyanus bilimciler, bu noktada sürekli olarak çamur ve metan gazı salan aktif bir denizaltı yanardağı keşfetti. "Borealis Çamur Volkanı" adı verilen yapı, Norveç karasularında bugüne kadar bulunan ikinci çamur volkanı olarak kayıtlara geçti.
Bu jeolojik oluşum, yaklaşık 18 bin yıl önce son Buzul Çağı'nın sona ermesiyle yaşanan büyük bir doğal gaz patlamasının (blowout) açtığı dev bir kraterin tam ortasında bulunuyor. Deniz tabanında yapılan taramalar, bu ana kraterin yaklaşık 300 metre genişliğe ve 25 metre derinliğe sahip olduğunu gösterdi. Borealis, yerkabuğunun yüzlerce hatta binlerce metre altından gelen tortuları, mineralleri ve metan yüklü suları doğrudan okyanusa taşıyor.
Yerkabuğunun derinliklerine açılan doğal pencereler
Çamur volkanları, jeologlar ve astrobiyologlar için Dünya'nın iç dinamiklerini anlamada doğal bir laboratuvar işlevi görüyor. Keşif gezisine liderlik eden UiT Norveç Arktik Üniversitesi Öğretim Üyesi Profesör Giuliana Panieri, bu sualtı püskürmelerini gerçek zamanlı izlemenin heyecan verici olduğunu vurguladı. Bilim insanları, volkandan salınan sıvı ve gazların bileşimini analiz ederek küresel metan bütçesi ve iklim değişikliği üzerindeki etkilerini daha iyi anlamayı hedefliyor.
Ayrıca bu derin sualtı sistemlerinden toplanan veriler, Güneş Sistemi'ndeki diğer gezegenlerde ve uydularda var olabilecek benzer jeolojik faaliyetlere dair de önemli ipuçları sunuyor.
İnsan tahribatından uzak bir sualtı sığınağı
Borealis Çamur Volkanı, jeolojik öneminin yanı sıra biyolojik olarak da olağanüstü bir yaşam alanına ev sahipliği yapıyor. Kraterin dik karbonat yamaçları, güneş ışığından mahrum bu derinliklerde kemosentez yoluyla beslenen zengin bir ekosistem barındırıyor. Bölgede deniz şakayıkları, etçil süngerler, deniz yıldızları, soğuk su mercanları ve geniş bakteri örtüleri yaşamını sürdürüyor.
