Sosyal güvenlik sistemi, çalışma koşullarının ağırlığı ve taşıdığı riskler nedeniyle bazı meslek gruplarına erken emeklilik olanağı sunuyor. Kamuoyunda "yıpranma hakkı" olarak bilinen fiili hizmet süresi zammı, yer altında çalışan madencilerden sağlık personeline, demir-çelik sanayisi çalışanlarından gazetecilere kadar geniş bir kesimi kapsıyor. Akşam gazetesi yazarı Okan Güray Bülbül, konunun ayrıntılarını kaleme aldığı yazısında ele aldı.
"Bazı Mesleklerin Çalışma Koşulları Çok Ağır"
Uygulamanın çalışanlara sağladığı temel avantajlardan ilki, sigortalının prim gün sayısına eklenen ilave süreler oluyor. Bu kapsamda, bir sağlık çalışanının 360 günlük çalışması 420 prim günü olarak hesaplanıyor. Demir ve çelik fabrikalarında çalışan bir işçiye her yıl için 90 gün eklenirken, bu süre yer altında görev yapan maden işçileri için 180 güne çıkıyor. Bu durum, madencinin bir yıllık çalışmasının prim sisteminde bir buçuk yıl olarak değerlendirilmesi anlamına geliyor.
Yıpranma hakkının ikinci önemli faydası ise emeklilik yaşından yapılan indirim olarak öne çıkıyor. Biriken fiili hizmet zammı sürelerinin bir bölümü, sigortalının emeklilik yaşından düşülüyor. Yer altında çalışan madenciler için biriken yıpranma günlerinin tamamı yaş haddinden indirilirken, sağlık çalışanları ve gazeteciler için bu indirim, kazanılan günlerin yarısı kadar ve en fazla üç yılla sınırlı tutuluyor.
