Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmeliğe göre yeni düzenlemeyle sağlıklı bireyler için huzurevine kabul yaşı 70'e yükseltilirken, bakıma muhtaç olanlar için 60 yaş sınırı ve engelli sağlık kurulu raporu şartı getirildi. Yerleştirmelerde artık kırmızı, turuncu, sarı ve yeşil olmak üzere 4 aşamalı "risk sınıfı" modeli uygulanacak.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan "Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği", eski yönetmeliği yürürlükten kaldırarak yürürlüğe girdi. Bakım standartlarından başvuru şartlarına kadar birçok köklü değişikliği barındıran yönetmelik, kurum bakımı hizmetlerinde "öncelik ve ihtiyaç" odaklı yeni bir dönemi başlatıyor.
Sağlıklı Yaşlılar İçin Sınır 70 Yaş Oldu
Yeni yönetmeliğe göre kurumlara kabul edilecek yaşlıların profili net çizgilerle ayrıldı. Günlük yaşam aktivitelerini bağımsız olarak yerine getirebilen sağlıklı bireylerin huzurevlerine kabul edilebilmesi için 70 yaş ve üzeri olması şartı getirildi.
Sürekli özel ilgi, bakım ve rehabilitasyona ihtiyaç duyan bireyler için ise 60 yaş ve üzeri olma kuralı korundu; ancak bu kişilerden "kısmi veya tam bağımlı" ibareli Engelli Sağlık Kurulu Raporu istenmesi zorunlu kılındı. Ayrıca her iki grup için de "sosyal ve/veya ekonomik yoksunluk içinde bulunma" şartı sosyal inceleme raporu ile tespit edilecek.
Yerleştirmede "4 Renkli Risk Sınıfı" Dönemi
Kurum bakımına yerleştirmede adalet ve aciliyet dengesini sağlamak amacıyla ilk kez risk bazlı puanlama ve sıralama sistemine geçildi. Başvurular şu dört risk sınıfına göre değerlendirilip sıraya konulacak:
Kırmızı Risk Sınıfı (1. Öncelik): Terk edilmiş, ihmal/istismar mağduru olan veya günlük yaşamını desteksiz sürdüremeyip bakacak kimsesi olmayan yaşlılar. Bu gruptakiler mülki idare amiri onayıyla derhal uygun bir kuruluşa yerleştirilecek.
Turuncu Risk Sınıfı (2. Öncelik): 90 yaş ve üzeri yaşlılar ile eşlerin her ikisinin de 80 yaş ve üzerinde olduğu, hanede bakım sağlayacak kimsesi bulunmayan sosyal/ekonomik yoksunluk içindeki yaşlılar.
Sarı Risk Sınıfı (3. Öncelik): Bakım ihtiyacı olan ancak halihazırda bir bakım vereni bulunan, ekonomik yoksunluğu olmayan yaşlılar.
Yeşil Risk Sınıfı (4. Öncelik): 70 yaş üzerinde olup bağımsız yaşayabilen ancak sosyal/ekonomik yoksunluk içindeki sağlıklı yaşlılar.
Bakım İhtiyacına Göre 4 Seviyeli Yaşam Birimi
Kuruluşların iç işleyişi ve yaşlıların yerleştirileceği bölümler de bireyin fiziksel ve bilişsel kapasitesine göre 4 farklı seviyeye ayrıldı:
Birinci Seviye: Günlük yaşamını bağımsız sürdürebilen aktif yaşlılar.
İkinci Seviye: Belirli ölçüde bakım gözetimine, diyet ve tıbbi takibe ihtiyaç duyanlar.
Üçüncü Seviye: Doğrudan ve sürekli profesyonel bakım desteğine ihtiyaç duyanlar (Kendi içinde fiziksel ve bilişsel engellilik durumuna göre 3A, 3B, 3C ve 3D olarak ayrılıyor).
Dördüncü Seviye: Mekanik ventilatör veya PEG gibi destek cihazlarına bağlı, ileri ve ağır bakım gerektiren, terminal dönemdeki yaşlılar.
Kurallara Uymayanlara "5 Yıl İhraç" Cezası
Yönetmelik, toplu yaşam kurallarını ihlal edenlere yönelik katı disiplin mekanizmaları da içeriyor. Uyarıları dikkate almayan, diğer yaşlılara veya personele sözlü/fiili şiddet uygulayan, alkol/uyuşturucu bağımlılığı tedavisi olmayı reddeden veya üst üste üç kez aylık ücretini mazeretsiz yatırmayan yaşlılar "Kuruluştan Çıkarma" cezası alabilecek.
Kuruluştan çıkarılmasına karar verilen yaşlılar, 5 yıl süreyle Bakanlığa bağlı hiçbir resmi kuruluşa tekrar kabul edilmeyecek.
Gerontologlar Resmi Olarak Sürece Dahil Oldu
Modern yaşlı bakım modellerine uygun olarak "Gerontolog" kadrosunun görev ve yetkileri yönetmelikte detaylı şekilde tanımlandı. Gerontologlar; düşme riski, bilişsel yoksunluk, malnütrisyon (beslenme yetersizliği) gibi konularda bilimsel ölçümler yaparak yaşlıların bireysel bakım planlarını hazırlayacak ve teknolojik takip sistemlerinin (geronteknoloji) kuruluşa entegrasyonunu sağlayacak.
Eski Başvurular ve Mevcut Kalanlar Etkilenmeyecek
Yönetmeliğe eklenen geçici madde ile kazanılmış haklar koruma altına alındı. Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten önce kurumda kalmakta olanlar ile başvuru yapmış ve sırada bekleyen yaşlılar için yeni getirilen "70 yaş" veya "60 yaş altı için tam bağımlı raporu" şartları aranmayacak. Bu kişiler eski mevzuat şartlarıyla hizmet almaya devam edebilecek.
