Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, kamu çalışanlarının emeklilik sistemindeki kritik bir tehlikeye dikkat çekti. Erdursun, özellikle 1 Ekim 2008'den sonra göreve başlayan memurların, aynı maaşı almalarına rağmen eski memurlara kıyasla emekli aylıklarında büyük bir şok yaşayacağını belirtti.
Devlet memurları için milat olarak kabul edilen bu tarih, emeklilik hesaplamalarını kökten değiştirdi. Bu tarihten önce işe başlayanlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na tabi olurken, sonrasında göreve başlayanlar 5510 sayılı kanun kapsamına alındı.
Aynı maaş ama farklı emeklilik sistemi
Erdursun'a göre temel fark, eski sistemde emekli aylığının derece, kademe ve ek gösterge gibi unsurlarla belirlenmesiydi. Yeni sistemde ise maaşın tamamı yerine sadece SGK'ye bildirilen "prime esas kazanç" dikkate alınıyor.
Asıl sorun, memur maaşlarındaki ek ödeme ve tazminat gibi birçok kalemin prime esas kazanca dahil edilmemesiyle ortaya çıkıyor. Bu durum, kağıt üzerinde yüksek maaş alan bir memurun SGK'ye bildirilen kazancının düşük kalmasına ve dolayısıyla emekli aylığının erimesine yol açıyor.
75 bin lira maaş alan psikoloğun şoku
Erdursun, durumu kamuda çalışan bir psikolog örneğiyle somutlaştırdı. Aylık 75 bin TL maaş alan ve 2008 sonrası sisteme dahil olan bu çalışanın emekli olduğunda alacağı aylığın yaklaşık 20 bin TL seviyesinde kalabileceği hesaplanıyor.
Bunun nedeni, 75 bin TL'lik gelire rağmen SGK'ye bildirilen prime esas kazancın yaklaşık 42 bin 839 TL'de kalması olarak gösteriliyor.
Özel sektördeki çalışan daha avantajlı olabilir
Uzman isim, geçmişteki "devlet güvencesi" algısının emeklilikte tersine dönebileceğini vurguladı. Aynı gelir düzeyinde özel sektörde çalışan ve maaşı brütten tam olarak SGK'ye bildirilen bir kişinin emekli aylığının 50 bin TL'ye yaklaşabileceğini ifade etti.
Erdursun'un dikkat çektiği bir diğer risk ise emekli ikramiyesiyle ilgili. Yaklaşık 15 yıl hizmeti olan bir memurun, görevden ayrıldıktan sonra kısa bir süre bile olsa 4A veya Bağ-Kur'lu çalışması durumunda yaklaşık 650 bin TL'lik ikramiye hakkını kaybedebileceği uyarısında bulundu.
Ayrıca 1 Ekim 2008 sonrası memurların, Emekli Sandığı kapsamında isteğe bağlı iştirakçi primi ödeyerek emekliliklerini iyileştirme hakkı da bulunmuyor.
