Karadeniz ekonomisinin temel direği olan fındıkta hasat dönemi yaklaşırken, üreticinin endişesi de büyüyor. Gübre ve ilaç gibi temel girdilere gelen zamların yanı sıra işçilik maliyetlerindeki fahiş artış, çiftçiyi daha ürün daldayken kara kara düşündürüyor. Geçen yıl 10 liraya satılan çuvalın fiyatı bu sezon 20 liraya yükseldi.
Fındık toplama işçisinin günlük yevmiyesi geçen yıl 1650-2000 lira arasındayken, bu yıl için 2500-3500 lira aralığı telaffuz ediliyor. Benzer şekilde, 4-5 bin lira olan ot tırpancısının yevmiyesi ise 7-8 bin lira bandına ulaştı. Bu rakamlar, 20-25 dönümlük bir arazinin sadece ot temizliği masrafının 70-80 bin lirayı bulması anlamına geliyor. Tüm bu maliyet artışları karşısında üreticinin tek umudu Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) açıklayacağı alım fiyatı oldu.
"Fiyatlardaki sert düşüş normal değil"
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Arslan Soydan, geçen sezon yaşananların üreticinin serbest piyasaya olan güvenini tamamen sarstığını belirtti. Soydan, zirai don nedeniyle rekoltenin düştüğü bir yılda fiyatların TMO fiyatının altına gerilemesinin "manidar" olduğunu vurguladı. Soydan, "Yaklaşık 65 yılın en ağır zirai don afetlerinden birini yaşadık. Böyle bir yılda serbest piyasada fiyatların 350–370 TL bandına çıktıktan sonra kısa sürede 170–180 TL seviyelerine gerilemesi normal bir piyasa hareketi değildir," dedi.
"Üretici elindeki ürünü değerlendiremedi"
Fiyatlardaki ani çöküşün birçok çiftçiyi mağdur ettiğini belirten Arslan Soydan, "300 TL’nin üzerinde satan da oldu, 200 TL’den satan da… Ancak ani düşüş sonrası birçok üretici fındığını elinde tutmak zorunda kaldı. Serbest piyasanın bu tavrı üreticiyi şok etti ve güveni sarstı" şeklinde konuştu.
"Güvensizlik uzun vadede büyük risk"
Bu sezon maliyet baskısının her zamankinden daha ağır olduğunu dile getiren Soydan, gübre, ilaç ve işçilik giderlerinde yüzde 50'nin üzerinde artış yaşandığını söyledi. Soydan, "Açık söylemek gerekirse, bugün tüm umut TMO’nun açıklayacağı alım fiyatında. Fiyatlar düşebilir ama makul ve kademeli düşmelidir. 350 liradan 170 liraya sert iniş, üreticiyi bahçeden uzaklaştırır. Bu durum uzun vadede sektör için büyük bir risktir," değerlendirmesinde bulundu.
"Giresun ve Ordu’ya pozitif ayrımcılık yapılmalı"
Giresun'un Tirebolu ilçesinden fındık çiftçisi Ali Usta ise artan masraflarını somut rakamlarla anlattı. Geçen yıl 13 bin lira olan gübre masrafının bu sezon 25 bin 500 liraya çıktığını bildiren Usta, "4 bin liraya yaptırdığım ot toplama için Mayıs ayında 7 bin liradan 5 yevmiye verdim. Temmuzda bir daha yaptıracağım. Geçen yıl toplayıcının yevmiyesine 1800 lira verdim. Şimdi 2 bin 500-3 bin 500 lira dillendiriliyor. Dönüm başı 175 lira olan devlet desteği hangisine yetecek” diye sordu.
