Fiyat uçurumu limonda zirve yaptı
TZOB tarafından açıklanan verilere göre, limonun tarladan markete ulaşana kadar geçen süreçte fiyatı 11 katına çıktı ve aradaki fark yüzde 999,2'ye ulaştı. Bu durum, gıda enflasyonu讨论larında "fiyat makası"nın en belirgin örneği olarak kaydedildi. Limon dışında kuru incir, havuç, elma ve iç fındık da benzer şekilde yüksek artış oranlarına sahip ürünler arasında yer aldı.
Kuru incirin üretici fiyatı 135 lira iken markette 585,41 liraya satıldı. Havuçta 12,50 liralık üretici fiyatı markette 47,84 lirayı buldu. Elmanın kilosu 21,66 liradan 72,17 liraya, iç fındık ise 350 liradan bin 164,77 liraya yükseldi.
Domates fiyatlarındaki artış dikkat çekti
Ekim ayında marketlerde takip edilen 36 üründen 25'inde fiyat artışı yaşanırken, 11 üründe gerileme görüldü. Market fiyatlarında en fazla yükseliş gösteren ürün, yüzde 62,9'luk artışla domates oldu. Domatesi sırasıyla yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı ve yüzde 32 ile salatalık takip etti.
Market fiyatlarında en fazla düşüş ise yine limonda gerçekleşti. Limonun market fiyatı bir önceki döneme göre yüzde 16,5 azaldı. Ancak bu düşüşe rağmen, sezon başındaki düşük baz etkisi ve aracı maliyetleri nedeniyle nihai tüketici fiyatı hala yüksek seyrediyor.
Sera dönemine geçiş fiyatları etkiledi
TZOB, domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabaktaki fiyat artışlarının temel nedenini tarla üretiminin sona erip sera dönemine geçilmesine bağladı. Sera üretim maliyetlerinin açık alana göre daha yüksek olması, bu ürünlerin raf fiyatlarını yukarı çekti.
Buna karşılık, yeşil fasulyede hasadın sonuna yaklaşılması arzı daraltırken, erkenci limon hasadının devam etmesi piyasaya ürün girişini artırarak üretici düzeyinde fiyatların düşmesine neden oldu. Zeytinyağında yeni hasat dönemi ve yüksek rekolte beklentisi ile fındıkta fiyatların baskılanması, Antep fıstığında ise hasadın bitmesiyle birlikte piyasaya sürülen ürün miktarının artması üretici fiyatlarını gerileten diğer faktörler olarak belirtildi.
Üreticinin maliyet yükü artmaya devam ediyor
Gıda fiyatlarındaki dalgalanmaların arka planında üretici maliyetlerindeki artışlar da yer alıyor. Ekim ayında mazot fiyatları aylık yüzde 3,5, yıllık ise yüzde 73,4 yükseldi. Hayvancılık sektörünü doğrudan etkileyen süt yemi bir ayda yüzde 6,6, besi yemi ise yüzde 6,5 zamlandı.
Gübre fiyatlarında yıllık artışlar dikkat çekici boyutta. Amonyum nitrat gübresinde yıllık artış yüzde 67,7'ye, amonyum sülfatta ise yüzde 56,7'ye ulaştı. Tarımsal üretimin diğer kritik girdileri olan elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 27,7 arttı.
