Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği durumlarda işverenin, işçiden devamsızlığa ilişkin mazeret beyanı isteme yükümlülüğünün bulunmadığına hükmetti. Mahkeme, bu gerekçeyle 19 yıllık hizmet süresi olan bir işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödenmesine karar veren yerel yargı mercilerinin kararlarını usul ve esas yönünden hatalı bularak bozdu.
Olay, 19 yıldır aynı iş yerinde çalışan bir kişinin 90 günlük ücretsiz mazeret izni kullanmasıyla başladı. İzin süresinin dolmasının ardından çalışan, ikinci kez ücretsiz izin talep etti. İş yeri yönetimi, bu talebi kabul etmeyerek çalışana belirlenen tarihte mesai başı yapması gerektiğini hem sözlü hem de yazılı olarak bildirdi. Çalışan, uyarılara rağmen işe gelmedi ve hakkında 10 gün süreyle devamsızlık tutanağı düzenlendi.
İşveren, İş Kanunu kapsamında haklı fesih hakkını kullanarak çalışanı tazminatsız işten çıkardı. Duruma itiraz eden işçi, İş Mahkemesi'ne başvurarak kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, fazla çalışma ücretleri, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri, hafta tatili ücretleri ile yol ve yemek bedelleri gibi çeşitli alacaklarının tahsilini talep etti. İşveren ise davanın haksız olduğunu savunarak taleplerin reddini istedi.
Yerel mahkeme mazeret sorulmadığı gerekçesiyle tazminata hükmetti
İlk derece mahkemesi, işverenin işçiden devamsızlık nedeni için mazeret istemediğini gerekçe göstererek ihbar ve kıdem tazminatlarının ödenmesine karar verdi. Mahkeme, asgari geçim indirimi, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ile yol ve yemek alacağı taleplerini reddederken davanın kısmen kabulüne hükmetti. İşveren avukatının itirazını değerlendiren Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), istinaf başvurusunu esastan reddetti.
Davalı tarafın temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yerel mahkemelerin kararını hukuka aykırı buldu. Yüksek Mahkeme, işçinin yıllık ücretli iznini kullanma zamanını belirlemenin işverenin yönetim hakkı kapsamında olduğunu ve işçinin kendi başına izne ayrılamayacağını vurguladı. Kararda, işverence izinli sayılmadığı halde işe gelmemenin devamsızlık teşkil ettiği belirtildi.
Yargıtay, gerekçeli kararında şu ifadelere yer verdi:
“İşçiye devamsızlığa ilişkin mazeretinin bulunup bulunmadığı sorulmadan işverence iş sözleşmesinin sonlandırıldığı gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatları hüküm altına alınmıştır. Ancak; işverenin, devamsızlık nedenine bağlı olarak iş sözleşmesini feshetmeden önce, işçinin mazeretinin bulunup bulunmadığını sorma zorunluluğu bulunmamaktadır. Kaldı ki davacı işçinin 'iş sözleşmesine tazminatlı bir şekilde son verilmesi' talebini içerir dilekçesi de iletilebilir bir mazereti bulunmadığını göstermektedir. Yapılan bu açıklamalar neticesinde, iş sözleşmesi işveren tarafından haklı nedenle feshedilen davacı kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanamayacağından, bu taleplerin reddi yerine yazılı şekilde kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. Temyiz olunan, İş Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına oy birliği ile karar verilmiştir.”
