TMMOB Maden Mühendisleri Odası Zonguldak Şubesi’nin düzenlediği 24. Türkiye Uluslararası Kömür Kongresi’nde avukat Meral Çolak, Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun (TTK) mevcut uygulamasının hukuki zeminini sorguladı. Çolak, TTK’nın 1 Numaralı ruhsatı içinde özel şirketlere kiralanan alanların bağımsız ruhsata sahip olmamasının sistemi geçersiz kıldığını belirtti.
Kongre kapsamında düzenlenen panelde konuşan Zonguldak Barosu avukatlarından Meral Çolak, söz konusu uygulamanın yalnızca teknik bir düzenleme olmadığını, işçiler ve kamu açısından ciddi mağduriyetler doğurduğunu vurguladı. Çolak, özel şirketlerin iflası veya borçlarını ödeyememesi durumunda işçilerin alacaklarını tahsil etmekte zorlandığını, devletin ise vergi ve Sosyal Güvenlik Kurumu primlerini alamadığını ifade etti.
Çolak, konuya ilişkin tespitlerini şu sözlerle aktardı:
“Baktı ki herkes mağdur. Başta işçiler olmak üzere mağdur, kamu kurumları vergi alacağını tahsil edemiyor. Sigorta alacaklarını tahsil edemiyor. İnsanlar kaçak göçer olmuşlar. Şirketlerin biri kapanıyor, diğeri açılıyor”
Hukuki dayanak eksikliği ve asıl işveren sorumluluğu
Maden Kanunu’nun 5. maddesindeki “hakların bölünmezliği” ilkesine dikkat çeken Çolak, TTK’nın sahada üretim yapmaya devam ederken aynı ruhsat içinde özel şirketlere alan kiralamasının bu ilkeye aykırı olduğunu savundu. Geçerli bir rödövans sözleşmesi için ruhsat sahibinin sahadan tamamen çekilmesi veya üretimi durdurması gerektiğini belirten avukat, TTK’nın 5 müessese müdürlüğüyle üretime devam etmesinin durumu değiştirdiğini kaydetti.
Çolak, TTK’nın 1 Numaralı sahasındaki uygulamayı değerlendirirken şunları söyledi:
“TTK’nın bu 1 No’lu sahası içerisinde 5 ayrı Müessese Müdürlüğü ile kendi işçileriyle birlikte çalışıyor. Ancak aynı ruhsat içinde 22 ayrı özel maden şirketi de çalışıyor. TTK’nın ruhsatı bölünmeden, ruhsat içerisindeki alanların ‘saha’ olarak özel şirketlere verilmesi ve bu uygulamanın rödövans olarak adlandırılması Maden Kanunu’na aykırı. Ortada bir kanunsuzluk olduğu açık ve net”
Yargıtay ve iş mahkemelerinin emsal kararlarına atıfta bulunan Çolak, geçerli bir rödövans kurulamadığı takdirde ilişkinin asıl-alt işveren niteliğinde sayılması gerektiğini belirtti. Bu durumda çalışanların baştan itibaren TTK işçisi kabul edilmesi ve kurumun tüm işçilik alacaklarından sorumlu tutulması gerektiğini ifade eden Çolak, sistemin yeniden ele alınarak hukuki statünün netleştirilmesini önerdi.
